การแกะเครื่องสำรองไฟ (UPS)

การแกะเครื่องสำรองไฟ (UPS) ส่วนใหญ่มีวัตถุประสงค์เพื่อ "เปลี่ยนแบตเตอรี่" ที่เสื่อมสภาพ (ชาร์จไม่เข้า หรือสำรองไฟได้ไม่กี่นาที) การแกะเครื่องสำรองไฟมีข้อควรระวังเรื่อง ไฟฟ้าแรงสูง ที่ยังสะสมอยู่ภายในแผงวงจร แม้จะถอดปลั๊กออกแล้วก็ตาม

วิธีแกะและเปลี่ยนแบตเตอรี่อย่างปลอดภัย มีขั้นตอนดังนี้ครับ:

อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

1. ไขควงแฉก (ยาวปานกลาง-ยาวพิเศษ เพราะรูน็อตของ UPS มักจะลึก)

2. ถุงมือผ้าหรือถุงมือยาง (เพื่อความปลอดภัย)

3. แบตเตอรี่ลูกใหม่ (ขนาดและแรงดัน V/Ah เท่ากับลูกเดิม ส่วนใหญ่คือ 12V 5Ah, 7.2Ah หรือ 9Ah)

⚠️ ขั้นตอนที่ 0: ความปลอดภัยสำคัญที่สุด (Safety First)

• ถอดปลั๊กไฟ ของ UPS ออกจากเต้ารับที่ผนังบ้านเด็ดขาด

• ถอดสายไฟ ของคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์ต่อพ่วงทั้งหมดออกจากหลังเครื่อง UPS

• กดปุ่มปิดเครื่อง (Power OFF) ที่หน้าเครื่องค้างไว้จนดับสนิท

• ข้อควรระวัง: ด้านในแผงวงจร (Mainboard) ยังมีตัวเก็บประจุที่อมไฟ 220V อยู่ ห้ามเอามือไปสัมผัสโดนแผงวงจรเด็ดขาด ให้จับเฉพาะตัวถังพลาสติกและตัวแบตเตอรี่เท่านั้น

ขั้นตอนการแกะ (แบ่งตามลักษณะรูปร่างของเครื่อง)

โดยทั่วไป UPS ในท้องตลาด (เช่น APC, Cleanline, Syndome, Synergy) จะมีรูปแบบการแกะอยู่ 2 แบบหลักๆ:

แบบที่ 1: แกะจากฝาสไลด์ด้านล่างหรือด้านหน้า (ไม่ต้องไขน็อตทั้งตัว - ง่ายที่สุด)

1. หงายใต้ท้องเครื่อง หรือดูที่หน้ากากด้านหน้า จะมีฝาพลาสติกเล็กๆ ที่เขียนว่า Battery Cover

2. บางรุ่นเป็นสลักให้กดแล้วสไลด์ออกได้เลย บางรุ่นจะมีน็อตยึดฝานี้ไว้ 1-2 ตัว ให้ไขน็อตออกแล้วเลื่อนฝาเปิด

3. เมื่อเปิดฝาออก จะเจอตัวแบตเตอรี่ทันที ให้ดึงแถบพลาสติกหรือดึงตัวแบตเตอรี่สไลด์ออกมาตรงๆ

แบบที่ 2: แกะแบบแยกฝาครอบตัวถัง (เคสประกบ บน-ล่าง หรือ ซ้าย-ขวา)

1. คว่ำตัวเครื่องลง นำไขควงแฉกไขน็อตใต้ท้องเครื่องออก (ส่วนใหญ่มีประมาณ 4-6 ตัว ตามมุมต่างๆ)

2. ค่อยๆ พลิกเครื่องกลับมาตั้งขึ้น จากนั้น ค่อยๆ แยกฝาครอบพลาสติกส่วนบนออกจากส่วนล่าง

3. ระวัง: อย่าดึงฝาครอบหลุดออกด้วยความรุนแรง เพราะจะมี สายไฟของปุ่มเปิด-ปิด (หน้าจอ LED) เชื่อมต่อระหว่างฝาหน้ากับแผงวงจรด้านใน ให้แง้มออกพอประมาณแล้ววางฝาพิงไว้ข้างๆ

ขั้นตอนการถอดและเปลี่ยนแบตเตอรี่

1. ถ่ายรูปเก็บไว้ดู: เมื่อเห็นตัวแบตเตอรี่และสายไฟที่ขั้วแล้ว ให้ใช้มือถือถ่ายรูปไว้ก่อนกันลืมว่า "สายสีอะไรเสียบอยู่ที่ขั้วไหน" (ปกติ สายสีแดง = ขั้วบวก + / สายสีดำหรือน้ำเงิน = ขั้วลบ -)

2. ถอดขั้วสายไฟ: ค่อยๆ ดึงหางปลา (ขั้วสายไฟ) ออกจากขั้วแบตเตอรี่ หากแน่นมากให้ใช้คีมปากแหลมช่วยคีบแล้วดึงออก (ห้ามดึงที่ตัวสายไฟ ให้ดึงที่ข้อต่อโลหะ)

3. นำแบตเตอรี่เก่าออก: ยกแบตเตอรี่ลูกเก่าออก หากแบตเตอรี่เสื่อมจนบวมและติดอยู่ภายในเคส ให้ค่อยๆ แซะออกอย่างระมัดระวัง ห้ามใช้ของมีคมทิ่มตัวแบตเตอรี่เพราะอาจเกิดสารเคมีรั่วไหล

4. ใส่แบตเตอรี่ใหม่: นำแบตเตอรี่ลูกใหม่ใส่เข้าไปในช่องเดิม

5. เสียบสายให้ถูกสี: เสียบสายไฟกลับเข้าขั้วให้ถูกต้องตามรูปที่ถ่ายไว้

   หมายเหตุ: ตอนเสียบสายขั้วสุดท้าย อาจจะมีเสียง "แป๊ะ" หรือมีประกายไฟดวงเล็กๆ แวบขึ้นมา ถือเป็นเรื่อง ปกติ ของไฟกระชากเข้าตัวเก็บประจุ ไม่ต้องตกใจครับ

6. ประกอบเครื่องกลับ: ประกอบฝาครอบหรือปิดฝาสไลด์ ขันน็อตทุกตัวกลับเข้าที่เดิมให้แน่นหนา

การทดสอบหลังเปลี่ยนเสร็จ

หลังจากประกอบเสร็จแล้ว อย่าเพิ่งต่อเข้าคอมพิวเตอร์ ให้เสียบปลั๊กไฟบ้านทิ้งไว้ก่อนประมาณ 6-8 ชั่วโมงเพื่อให้เครื่องทำการประจุไฟ (Charge) เข้าแบตเตอรี่ลูกใหม่ให้เต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ จากนั้นลองกดเปิดเครื่องใช้งานดูตามปกติครับ